Bugun...

Halit AKSUNGUR
Taşeli Yöresinin Kişilik Özellikleri
Tarih: 16-05-2013 18:06:00 Güncelleme: 16-05-2013 18:23:00


                Bilindiği gibi Anadolu'nun yedi iklim bölgesinin kendine özgü ayrı ayrı kültürel ve ekonomik özellikleri bulunmaktadır. Her yörenin kültürü, tarihinden, coğrafyasından, toplumsal, ekonomik, budunsal (etnik) bir takım etmenlerden oluşur. Bu nedenler de o yörenin kişiliğine yansımaktadır. Bunun sonucu olarak ayrı bölgelerde ayrı kişilik  özellikleri doğmuş oluyor. Bu da o yörenin ve bölgenin kişiliğini yaratır.
            Daha da ileri giderek aynı ile bağlı ilçeler arasında bile kişilik ayrılığı doğabilmektedir. Bu özelliklerin olumlu ve güzel yönleri olduğu gibi olumsuzluk taşıyan yönleri de  olacaktır. Bunlar halkın arasında konuşula konuşula ve yaşanarak yerleşir çevreye yayılır.. Bu değerler halkın bir görüşü, sezgisi ve yargısı sonucu oluşmuştur..Çarşıda pazarda  halk arasında sık sık konuşulur. Üzerinden yıllar geçtikçe Halkbilimi öğesi (unsur) olarak kendini gösterir. O ilin veya ilçenin karakteri gibi değerlendirilir. Bütün bunlar toplumsal bir yargılama, halkın ortak kanısıdır diyebiliriz.
            Yukarıdaki bilgiler, sayısal açıdan bir sonuç çıkarmak için bilimsel yöntemlerle belirlenmiş değildir. Yazılı kaynaklardaki makaleler, fıkralar, bilimsel toplantıların verileri,
Türk halkının genel kanısı olarak ortaya çıkar. Bu konuda kaynak kişiler de yorumlarını, duyuş ve sezişlerini de ortaya koyarlar. Bu yolla bir il veya ilçeyle ilgili değişmeyen kalıplaşmış yargılar ortaya çıkar. Sonunda o ili, ilçe veya bölgenin kişilik özellikleri ortaya çıkmış olur.
Daha anlaşılır olması bakımından şöyle örneklemek olasıdır. Ticaret konusu ele alınınca  Kayseri ili ve insanlarının bu işi en iyi yöneten, bilen gözü açık, uyanık insanlarının olduğu ortaya konulmuştur. Onlar için halk arasında :
            “Anasını boyar, babasına satar” deyimi çok yaygındır. Kimsenin aklına gelmeyen yol ve yöntemleri bulur ticaretini yapar. Son günlerde yörede yapımıyla adından söz ettiren sucuk ve pastırmayı yirmi dört saat açık tutulan, nöbetçi satış yerleri açarak kentler arasındaki yol üstünde yeni uygulamalar yaptıklarını duyuyoruz. Nöbetçi eczaneler gibi nöbetçi pastırma ve sucuk satış birimleri açmaları en canlı örneklerindendir. 
Kayserili birine hangi okulu bitirdin ? diye sormuşlar, Adam,“Okumadım ama Kayseriliyim” demiş. Kayserili olmak, uyanık ve gözü açıklık olarak tanınan bir niteliktir..
            Gaziantep, Kahraman Maraş, Şanlı Urfa gibi illerimiz kahramanlık, mertlik özellikleriyle özdeşleşmişler.. Nedeni, Fransız'lara karşı yiğitçe çarpıştılar, düşmanı yurttan attılar..  
            İzmir, Aydın, Manisa gibi Ege bölgesi ve illeri, Zeybekler, Efeleriyle ün kazandılar. Kurtuluş savaşında kahramanca vuruştular. Böylece yöreye özgü bir kişilik özelliği oluştu.
Karadeniz Bölgesi, halkı dürüstlükleri ve çalışkanlıklarıyla bilinir. Ne var ki denizinin dalgalı, fırtınalı oluşu gibi halkı da heyecanlı, biraz da çabuk kızan, bir anda parlayan  tipler olarak tanınmışlar. Kimileri de mısır ekmeğini çok yediklerine bağlarlar bu kişiliklerini.  Hareketli, çevik insanları vardır. Silah sevgisi de onlara özel bir niteliktir. Bu da yörenin kişiliğine yansımıştır..
            Uzatmayalım.. Anadolu'nun her köşesi birbirinden üstün güzellikler taşıyan insanlarla doludur. Konya ve Erzurum dindarlıklarıyla, muhafazalıklarıyla tanınır. Konya külahı olarak söylenip gelen bir deyim var. Geçmiş devirlerde hileyle bir aldatılma olayından yola çıkılarak bu günlere taşınmıştır. Hoş olmamakla birlikte halk arasında böyle bir kanı  yaratılmıştır.           Dışarıda bu durumun kentin kişiliğe yansıtıldığı zaman zaman görülüyor.. Kimi  bölgelerimiz var ki  kabadayılıklarıyla tanınmıştır. Kutsal değerlerimize karşı sövgülü sözler kullanıldığı biliniyor.. Kimi illerimiz topraklarının verdiği üstünlükle çini ve çinicilik sanatı ürünleriyle ün yapmışlardır. Bu tür işlerde ham maddeyi işleyerek kendilerini öne çıkardılar. Kütahya ilimiz ve çevresi bu güzel sanatları ve  ürünleriyle dünyaca tanınır. Bu yönleriyle ayrı bir kişilik kazandıkları örnek oldukları bilinmektedir..
            Kültür bencilliğinden doğan kişilik özellikleri de yer yer kendini gösterir. Her insanın kendini tanımasıyla, bir başkasının değerlendirmesi arasında ayrıcalıklar görülecektir. Köyler ve kentler de böyledir. İlişkiler sıklaştıkça karşılıklı anlayışlarda, değerlendirmelerde yakınlık duyulur. Uzaklaştıkça düşmanlık duygusu bile gelişebilir.
            Konuyu tam olarak verebilmemiz için daha geniş boyutlarda, somut örneklerle vermemiz gerekir. Ama yerimiz dar Okuyucuyu sıkmamız doğru bir davranış olmaz..        

Devamı Edecek



Bu yazı 1883 defa okunmuştur.

YORUMLAR



YAZARIN DİĞER YAZILARI